Die X-faktor in Afrikaans – ‘Ons Klyntji’ tref die rakke!

Uitgawe: Maart 2005

Meer as eenhonderd-en-twintig jaar ná sy stigting in die hitte van die Afrikaanse taalstryd is die tydskrif Ons Klyntji weer aan die voorpunt van ’n beweging. Destyds, in die Paarl, het S.J. du Toit en Jan Lion-Cachet die publikasie die lig laat sien in ’n tydperk waartydens daar gepoog is om Afrikaans as ’n amptelike taal te vestig; een waarop Afrikaans se sprekers kon trots wees. Dit was dan ook die eerste en enigste tydskrif wat Afrikaans geskryf het soos mense dit gepraat het, en nie die voorgeskrewe Nederlands nie.

Op die eerste taalkongres in die Paarl in Januarie 1896 het Lion-Cachet die heildronk op die nuwe tydskrif ingestel – volgens die berig in die Patriot, op “seer luimige wyse”: “Di Kleintji wat van dag gebore is, is ’n Kleintji wat hy al lang verwag het (gelag): want hy het di noodsakelikheid ingesien dat ons Afrikaanse volk ook Afrikaanse leesstof moet hê.”

Vandag is Ons Klyntji meer ’n zine as ’n formele tydskrif en die huidige redakteurs, Alice Inggs, Toast Coetzer en Erns Grundling, noem pertinent dat hulle nie ideologies is oor Afrikaans nie. Verskeie tale word gepubliseer. “Ons het selfs Pools gehad,” vertel Erns.

Die oorspronklike tydskrif het egter teen 1900 finansieel begin ly weens die Anglo-Boereoorlog en sy laaste uitgawe is in 1906 gepubliseer.