fbpx

Moedertaaldag 2020

Moedertaalonderrig gee jou die X-faktor

Suksesvolle probleemoplossing verg kreatiwiteit … die soort kreatiwiteit wat jou:

  • ’n Probleem laat raaksien en die oorsake help vasstel.
  • In staat stel om ’n probleem uit verskillende hoeke te benader om die regte antwoord te vind.
  • In staat stel om jou oplossing in ’n uitvoerbare plan te omskep en uit te voer.

En dit is waar ’n goed ontwikkelde moedertaal so ’n belangrike rol speel. Dit gee ’n mens die vermoë om kreatief te dink, juis omdat ’n mens se begripsvermoë en vermoë om ’n mens duidelik en verstaanbaar uit te druk, en moeilike konsepte te verstaan, soveel makliker in ’n mens se moedertaal of huistaal geskied.  Jou moedertaal is die taal waarin jy dink!

 Hoe werk dit?
Afrikaans.com het by prof Mbulungeni Madiba, dekaan van die fakulteit onderwys aan die Universiteit Stellenbosch, gaan aanklop.

Prof Madiba het meer as 30 jaar ondervinding in hoëronderwysonderrig. Hy het sy Meestersgraad in Afrikatale en DLitt et Phil in Linguistiek aan UNISA behaal. Sy navorsing is hoofsaaklik gerig op taalbeleid, taalbeplanning, die politiek van taal, taalontwikkeling, korpuslinguistiek, transtaling en konsepliteratuur. Hy het in Duitsland studeer en is ’n Mandela-genoot by die Harvard Universiteit, asook ’n Oppenheimer-genoot aan die Universiteit van London. Hy was ook die voorsitter van die Pan Suid-Afrikaanse Taalraad (PanSALB). Hy is tans voorsitter van USAF se Gemeenskapspraktyk aangaande Afrikatale. Hy het reeds talle artikels oor taalbeplanning en -beleid gepubliseer en het boeke in Tshivenda, sy moedertaal, publiseer. Hy sê die volgende:

Kreatief, want …
Taal gee ons die vermoë om sinvol te kommunikeer, m.a.w. taal stel ons in staat om begrip te vorm en om ons leefwêrelde te verwoord.  Daarom is moedertaalonderrig so belangrik, want:

  • Dit is die taal wat jy die beste verstaan en waarmee jy dus jou wêreld die beste ontsluit.
  • Jou kreatiwiteit is opgesluit in jou moedertaal omdat dit die taal is waarin jy jouself die beste kan uitdruk.

Daar is twee soorte kreatiwiteit: Taalkundige kreatiwiteit en kognitiewe kreatiwiteit. Albei is nodig om ’n tweede taal te bemeester. Wanneer ’n kind nie toegelaat word om te ontwikkel in die taal wat hy/sy die beste verstaan nie, gaan hierdie kreatiwiteit verlore.

  • Taalkundige kreatiwiteit stel jou in staat om woorde, sinskonstruksies, idees, ens. in te span om komplekse idees en abstrakte konsepte te begryp.
  • Kognitiewe kreatiwiteit stel jou in staat om gedagtes en kreatiewe denke te orden en dan kreatief toe te pas.

Kry jou moedertaal goed onder die knie!

Taalvaardigheid is die sleutel tot sukses, want dit stel jou in staat om sinvol te kommunikeer. Boonop word jou kognitiewe en akademiese taalvaardigheid ontwikkel – ’n voorvereiste vir akademiese sukses.

  • Die onvermoë om in die grondslagfases akademiese taal te bemeester, kan langdurige gevolge op prestasie hê, omdat leerders dit nodig het om hulle handboeke te verstaan, woordsomme te verstaan en op te los en om sinvol aan gesprekke en besprekings in die klas deel te neem.

Wanneer kan jy in ’n tweede taal begin leer?

  • Jy moet skoolgaan in die taal waarin jy die vaardigste is, maar ’n tweede taal kan wel vanaf graad 1 as ’n vak aangebied word en behoort nie taalverwarring te skep nie, mits die twee tale nie te veel ooreenstem nie.
  • Om egter akademiese taal goed te bemeester, behoort ’n leerder vir ten minste ses jaar moedertaalonderrig te ontvang.

Moedertaal lei tot meertaligheid …

Jou moedertaal gee jou die grondslag om meer as een taal te bemeester. Hoe sterker jou vaardigheid in jou moedertaal, hoe makliker kan jy ’n ander taal aanleer omdat jy die beginsels van jou eie taal goed onder die knie het en daarom makliker op ander tale kan toepas.

Transtaling in die klaskamer. Is dit prakties uitvoerbaar?

Transtaling is in die verlede ontmoedig, maar meer onlangs het talle studies op die voordele van transtaling in onderrig en leer begin wys. Transtalige klaskamers is beslis die antwoord in ons meertalige skole.

Transtaling … hoe werk dit?

  • Transtaling is ’n teorie, maar ook ’n praktyk en is gebaseer op hoe meertalige persone hulle taalhulpbronne aanwend vir kommunikasie en begrip en om betekenis aan konsepte te gee. Dit beteken dikwels dat ’n kind onderrig ontvang in ’n tweede taal, maar toegelaat word om die begrippe in hul eie taal te internaliseer. Hulle word dus toegelaat om terugvoering te gee in hul moedertaal en ook om konsepte met medeleerders wat hul moedertaal deel, uit te pluis.

Die uitdaging is egter hoe transtaling in die leerplan en in assessering geïmplementeer kan word.

  • Vertalings- en tolkdienste kan ingespan word om transtaling in ons skole en tersiêre instellings ’n werklikheid te maak –’n strategie wat reeds by talle universiteite ondersoek word.

Die vyf dinge wat ouers moet weet voordat hulle hul kinders skool toe stuur:

  • Verstaan die belangrike rol van moedertaal in jou kind se opvoeding, veral vir ten minste die eerste ses jaar van skool, maar weet ook dat jou kind die vermoë het om meer as een taal aan te leer.
  • Lees vir jou kind – so word hy/sy blootgestel aan akademiese taal.
  • Kies ’n skool wat veeltaligheid ondersteun, want blootstelling is belangrik sodat jou kind ’n addisionele taal kan bemeester.
  • Kies ’n skool wat kinders toelaat om hulle eie identiteite, kreatiwiteit en kritiese denke te ontwikkel.

Moedertaalonderrig is nie ’n opsie nie. Wat nou?

Die meeste kinders in Suid-Afrika het nie die geleentheid om onderrig in hulle moedertaal te ontvang nie, veral na graad 3-vlak. Daarom moet ouers hulle kinders vir meertaligheid voorberei voordat hulle skool toe gaan. Doen die volgende:

  • Reël privaat klasse waar jou kind in sy/haar moedertaal onderrig word of neem self die leisels en help jou kind om 100% vaardig te word in sy/haar moedertaal.
  • Gebruik ander media, soos televisie en films, om jou kind bloot te stel aan die taal waarin hy/sy onderrig ontvang.
  • Bepleit transtaling in skole – ’n praktyk wat reeds in talle swart skole gebruik word.
  • Stig jou eie privaat skool, mits so ‘n skool nie ander leerders op grond van hulle taal uitsluit nie.
  • Bepleit moedertaalonderrig vir jou kinders.
  • Span veeltalige hulpbronne, soos boeke, in.

Kortom, gee jou kinders die X-faktor en laat hulle leer in hul moedertaal!

Kry die tien belangrikste vrae en antwoorde oor moedertaalonderrig hier

Lees die navorsing oor die belangrikheid van moedertaalonderrig hier

Kyk hier wat doen MOS en die AON om Afrikaanse moedertaalonderrig in Suid-Afrika te bevorder

064 652 6873

JOU Afrikaans tel oral en altyd. Vertel ons met die hutsmerk #jouafrikaanstel waar, wanneer of waarom jou Afrikaans tel. Met ons nuutste veldtog bevestig ons dat jy nooit jou taal hoef prys te gee nie, dat Afrikaans oor globale grense strek en dat ons die verskeidenheid in Afrikaans vier. Kyk hier na die veldtog-video’s en neem deel. Onthou om jou naam, van en van watter geweste jy is, by te voeg.