Anne-Marie Beukes

Anne-Marie Beukes: Anne-Marie wil Afrikaans se bagasie afskud

Met oudpresident Nelson Mandela se begrafnis was die hele wêreld geskok oor die swak gebaretaaltolking deur ‘n amateurtolk. Meteens het baie mense besef hoe broodnodig goed opgeleide tolke en vertalers is. Prof Anne-Marie Beukes, ‘n hoogleraar in Toegepaste Linguistiek aan die Universiteit van Johannesburg, is iemand wat regdeur haar loopbaan alles in haar vermoë doen om seker te maak dat daar genoeg kundiges is om vertaal- en tolkdienste te lewer. Sy het grootgeword in Nigel, ‘n dorp aan die Oos-Rand en het haar matriek aan Hoërskool John Vorster geskryf. Daarna is sy na die destydse RAU waar sy ‘n BA-graad in Tale verwerf het. Haar honneurs- en magistergraad in Afrikaans het sy aan die Universiteit van Pretoria verwerf en weer na die RAU vir ‘n DLitt.et.Phil-graad in Toegepaste Linguistiek teruggekeer.

Anne-Marie skop haar loopbaan af as ‘n Engels-Afrikaans-vertaler, maar na ’n jaar sluit sy aan by die Universiteit van Pretoria se Departement Spraakheelkunde. Daar het sy aan die hoof gestaan van die Taallaboratorium en sy was terselfdertyd dosent in Spraakwetenskap. Hierna skuif sy na die RAU se Departement Linguistiek. In 1993 maak sy ’n loopbaanskuif en aanvaar sy die pos as die Hoof van die Taalbeplanningsafdeling van die Departement Kuns en Kultuur. Dit was in die aanloop tot die afhandeling van die taalklousule in die nuwe grondwet. Vir ’n tydperk van 10 jaar staan sy aan die stuur van taalbeplanningsprojekte. Sy sonder haar werk saam met dr Neville Alexander uit as ’n besonderse hoogtepunt. Die tegniese komitee waarvan sy lid was, was verantwoordelik vir die skryf van die Wet op die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad (1995). Saam met internasionale adviseurs is daar ook ’n aanvoorprojek geloods vir die regering se Telephone Interpreting Service for South Africa.

Anne-Marie was tot Augustus 2017 die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad (ATR) en dien steeds op die direksie. Sy is ook die ondervoorsitter van die Minister van Kuns en Kultuur se Deskundige-adviespaneel oor Mensliketaaltegnologie. Sy dien ook op die Minister van Kuns en Kultuur se verwysingspaneel vir die hersiening van die witskrif op Kuns, Kultuur, Taal en Erfenis asook op die Raad van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns. Haar navorsingsbelangstelling is die sosiologie van taal, taalpolitiek, taalbeleid en -beplanning asook die sosiologie van vertaling. Sy is ook die mederedakteur van die Veeltalige Vertaalterminologiewoordeboek (Van Schaik 2010). Anne-Marie se aanstelling as voorsitter van die Taalraad volg op die goeie werk wat sy in die verlede in verskillende liggame gelewer het. Sy is ’n voormalige voorsitter van die SA Vertalersinstituut (2005 tot 2013) en het gedien op die Raad van die Internasionale Federasie van Vertalers (1996 tot 2005) waar sy visepresident was. Sy was ook vanaf 1996 tot 1997 lid van die eerste Raad van die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad (PanSAT).

Die Afrikaanse Taalraad werk hard om Afrikaans oor al die grense te bevorder, die taal te beskerm en haar sprekers te bemagtig. Die doelstelling wat sy vir haarself gestel het in die termyn as voorsitter van die Afrikaanse Taalraad is om die Taalraad se voetspoor groter te maak sodat mense meer bewus kan word van hierdie Raad en sy werksaamhede. Die Afrikaanse Taalraad werk ook hard om versoening te bewerkstellig. Afrikaans het bagasie, sê sy, maar dit is tyd om dit ongedaan te maak. Sy hoop om dit met haar aanslag dat Afrikaans ’n vriendelike taal is, reg te kry.

Anne-Marie woon in Pretoria en pendel elke dag tussen Pretoria en Johannesburg. Sy reis graag, is baie lief vir lees en probeer altyd om by te bly met al die nuutste Afrikaanse letterkunde op die rak. Haar liefde vir Afrikaans voer sy terug na haar ouerhuis waar haar ma haar bekendgestel het aan die skoonheid van die poësie van onder meer Elisabeth Eybers. Dit is skone klanke soos daardie wat haar hart altyd vinniger sal laat klop, sê sy.