Rym en lag jou kind slimmer

Die gebruik van rympies en gediggies vir die verbetering van jou kind se taalvaardighede

Jaar na jaar verlaag Suid-Afrikaanse kinders se leesvaardighede (leesvermoë, begrip en vlotheid). In 2017 het die Progress in International Reading Literacy Study (PIRLS) verslag die hele land op hol gehad toe daar bevind is dat 8 uit 10 Suid-Afrikaanse kinders nie kan lees nie. Van die 50 land wat aan die studie deelgeneem het, was Suid-Afrika die swakste. Lees en leer loop hand in hand, en kinders wat nie lees nie se taalvaardighede trek dikwels aan die agter speen.

Hoewel hierdie statistieke alles behalwe ’n rooskleurige prentjie vir ons kinders en hul akademiese toekoms skets, beteken dit nie dat daar geen hoop is nie. In hierdie artikel kyk Petronell Vorster namens Afrikaans.com na die maniere hoe ouers rympies en gediggies kan gebruik om hul kinders se taalvaardighede te verbeter.

Begin vroeg

Wanneer verslae soos die van PIRLS bekendgemaak word is ouers geneig om baie vinnig die vinger na onder meer die regering die onderwysstelsel en onderwysers te wys. Maar hoeveel ouers neem werklik aktief deel aan hul kinders se opvoeding? Lees jy vir jou kind slaaptydstories? Help jy hom met sy huiswerk? Doen jy moeite om jou kind se begrip en persepsie te verbeter?

Jou kind se latere akademiese sukses begin reeds by die vaardighede wat hy of sy as peuter en kleuter aanleer. Die grootste leerkurwe wat taalvaardighede aanbetref vind voor die ouderdom van 7 plaas. Dit is dus uiters belangrik dat jy as ouer hierdie kurwe optimaal benut.

Die mees eenvoudige manier hoe jy jou kind se taalvaardighede kan ontwikkel is om met hom/haar te praat. Gesels met jou kind wanneer jy besig is om takies by die huis te verrig, wanneer jul in die motor ry of in die winkel rondloop. Eenvoudige gesprekke soos; “Die robot is rooi, ons moet wag voor ons ry,” of “Kyk, die appels is rooi en die wortels is oranje. Watter kleur is die piesangs?” leer jou kind om bewus te word van sy omgewing. Wanneer jy konstant met jou kind praat en gesels verbeter dit sy taalvaardighede (nuwe woorde, uitspraak) en ook sy begrip en persepsie van die wêreld om hom.

Rympies en gediggies

Gesprekke oor appels, wortels en piesangs is egter nie juis die prettigste manier om jou kind se taalvaardighede aan te wakker nie. Hoewel dit baie belangrik is om reeds van jongs af vir jou kinders te lees, gebeur dit dikwels dat ouers nie tyd (of lus) het vir lang storieboeke nie. Die goeie nuus is dat rympies en gediggies die ideale oplossing vir sulke ouers is.

Jonger kinders se konsentrasievermoë ontwikkel deurlopend (’n kind van ses kan byvoorbeeld slegs vir 20 min konsentreer). Korter rympies en gediggies en selfs tongknopers en liedjies kan dus baie meer effektief gebruik word vir die aanleer van vaardighede as langer stories waar jou kind aandag verloor.

Voorskools

Vir voorskoolse kinders kan rympies, gediggies en liedjies gebruik word om woordeskat, uitspraak en sinsbou te leer. Vat byvoorbeeld die immergewilde ‘Handjies klap’ rympie:

Click here to add your own text

Hierdie rympie leer jou voorskoolse kind die volgende taalvaardighede op ’n informele wyse: rymwoorde, meervoude/verkleining (handjies, koekies), tyd (gou-gou, netnou), logiese denke (ons kort meel en eiers om die koekies te bak, ons moet die bestande klits om die koekies te bak).

Die sing van liedjies is ook ’n uitstekende manier om jou voorskoolse kind skoolgereed te maak. Een van die belangrikste vaardighede wat jou kind moet aanleer om skoolgereed te wees is die uitvoer en volg van instruksies. Liedjies wat gepaardgaande aksies het (klap jou hande, stamp jou voete ens.) leer jou kind op ’n prettige manier om instruksies te volg. Wanneer kinders liedjies aanleer ontwikkel dit ook hul kort- en langtermyn geheue.

Skoolgaande kinders

Vir skoolgaande kinders wat reeds meer van taal konvensies en –strukture begin leer kan rympies/gediggies/liedjies gebruik word om probleemareas te verbeter.

Kon ons gebruik die ‘Daar’s ’n apie op ’n stokkie’ rympie as voorbeeld.

Wanneer jou kind sukkel om meervoude en verkleinwoorde te bemeester is hierdie ’n uitstekende rympie om te gebruik. Jy kan byvoorbeeld jou kind vra om al die meervoude/verkleinwoorde te identifiseer of jy kan die rympie in enkelvoud oorskryf (Daar’s ’n aap op ’n stok…”) en jou kind vra om die regte meervoud/verkleinwoorde neer te skryf.

Net so kan jy rympies/gediggies/raaisels/liedjies gebruik om kinders ander taalstrukture en konvensies aan te leer of in te oefen: Werkwoorde, voornaamwoorde, voorsetsels, voegwoorde, lidwoorde, trappe van vergelyking, manlike/vroulike vorm. Die lys is eindeloos.

Gaan gereeld jou kind se huiswerk en handboeke na. So sal jy weet wat hul besig is om by die skool te behandel en kan jy gevolglik jou kind se kennis toets en opskerp. As jy weet hulle behandel die week voornaamwoorde, vra jou kind om die voornaamwoorde uit die liedjie wat julle in die kar luister te identifiseer.

Hoe gouer jou kind taalterme ken en verstaan, hoe beter gaan hul in hul taalvakke vaar.

Waar kry ek rympies en gediggies om vir my kind te lees?

Die beste ‘alles in een bundels’ om aan te skaf is die Nuwe Kleuterverseboek (D.J. Opperman) of Nuwe Kinderverseboek (Riana Scheepers & Suzette Kotze-Myburgh).

Besoek ook gerus jou naaste biblioteek om digbundels uit te neem.

Daar is verskeie webtuistes wat jy kan besoek om ou gewilde en selfs nuut geskryfde rympies en gediggies te bekom. ’n Paar opsies sluit in:

Gebruik ook gerus die rympies/gediggies/liedjies wat in jou kind se Afrikaanse handboek gebruik word.