Lees Shaka se geskiedenis in Afrikaans

Die bekroonde Nederlandse digbundel, Mens dier ding, waarin die digter Alfred Schaffer die geskiedkundige figuur Shaka Zoeloe in  ’n hedendaagse konteks plaas, is onlangs in Afrikaans deur Human & Rousseau  uitgegee. Die knap Afrikaanse vertaling is deur taalpraktisyn en digter, Zandra Bezuidenhout, gedoen.

Bekroonde skrywer en tans dosent by Universiteit Stellenbosch, Alfred Schaffer.

Zandra Bezuidenhout, vertaler van die digbundel, Mens dier ding, deur Alfred Schaffer.

Voorblad van die digbundel, Mens dier ding, deur Alfred Schaffer.

In dié vertaling van die bekroonde Nederlandse bundel, Mens dier ding, ondersoek die digter die mite van Shaka Zoeloe deur dagboekinskrywings, monoloë, briewe en dagdrome. Shaka word vergestalt as ‘n kleurryke figuur; die mites rondom sy geskiedenis word op die kop gedraai en ondermyn, en eindelik, soos almal van ons, word hy akteur in sy eie lewensverhaal. Dit is ‘n poëtiese kragtoer en ‘n hoogtepunt ter plaatse.

Volgens Zandra is dit ’n belangrike werk om in Afrikaans bekend te stel en daarom het sy dadelik ingestem om die vertaling te doen.  Sy sê ook dat die vertaling moeilik was veral omdat dit so ’n buitengewone kreatiewe teks is. Daar bestaan baie mites oor Shaka se geskiedenis en “dit is asof Schaffer doelbewus verskillende identiteite opweeg deur verlede en hede die hele tyd te vergelyk”.

Omdat sy idiomatiese Afrikaans wou gebruik, sonder om die trefkrag van die teks te verloor, het sy onder andere woorde soos ‘konsternasie’,’ wavrag buffels’ en ‘kattemaai’ gebruik.

Die bundel het in 2014 verskyn en is destyds met die Charlotte Köhler-prys bekroon. Naas Afrikaans, is die bundel ook in Engels en Frans vertaal.

Schaffer doseer deesdae aan die Universiteit Stellenbosch en vertel hy is al van jongs af deur Shaka geboei. Daarom was dit vir hom ongelooflik bevrydend om die boek te skryf.

  • Volgens die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls word Shaka met ‘n ‘h’ gespel (soos wel in die bundel van Schaffer die geval is) en beide Zoeloe en Zulu word aanvaar. Die digter, vertaler en uitgewer dra dus geen verantwoordelikheid vir die spelfout in die artikel(s) nie.