Jakes Gerwel se merkwaardige nalatenskap gevier

Afrikaans.com het op 10 November 2018 die Jakes Gerwel-stigting  se jaarlikse huldeblyksviering bygewoon en René Arendse het met van die sprekers en organiseerders gesels oor hierdie man met die weerbarstige kuif en die diep voetspore wat hy in Suid-Afrika se geskiedenis nalaat. Ook sy seun, Hein, het met ons gesels.

Die viering was ter ere van Jakes Gerwel se ryke nalatenskap en bydrae tot die kunste, letterkunde, sport en Suid-Afrika se intellektuele skatkis. Jakes Gerwel is op 18 Januarie 1946 gebore en hy is oorlede op 28 November 2012.

Die feestelikheid het plaasgevind in Woodstock (Kaapstad), in samewerking met die Universiteit van die Wes-Kaap, The Centre for Humanities Research, Die Wes-Kaapse Regering se Departement van Kultuursake en Sport, Lingua Franca, uKwanda Puppetry Collective en is bygewoon deur studente van die UWK waar Gerwel rektor was en wat tans besig is om ’n dokumentêre film oor sy lewe te vervaardig asook leerders van Hoërskool Grassy Park en Weltevrede Sekondêre Skool wat die platform kon gebruik om hul talente uit te leef. Welbekende fotograaf en kunstenaar, Rashid Lombard, het sy kosbaarste foto’s van Jakes Gerwel uitgestal en die visuele kunstenaar, Dhatini Mzayiya, het ’n spesiale portret van Jakes Gerwel onthul.

Theo Kemp, die uitvoerende direkteur van die stigting gee agtergrond:

Dit was ‘n fees van gedigte, musiek en interessante gesprekke oor ondermeer grond, geskiedenis, die rol van die hedendaagse intellektueel, etiek en bevoorregting.

Die gedenklesing is deur die internasionaal-erkende skrywer, Achmat Dangor, gelewer  met die tema “Om ’n post-Apartheid toekoms te verbeel”.

Jakes Gerwel het in hierdie huis  grootgeword. Die gronde bestaan uit ’n vierslaapkamerhuis, ’n tweeslaapkamerwoonstel, ’n stoorkamer en ’n massiewe tuin. (Foto: https://jgf.org.za/somerset-east-writers-house/)

Die Jakes Gerwel-stigting is in 2013 op die been gebring. In 2017 is die Stellenbosser Theo Kemp, ewe bekend as feesorganiseerder van die boekedeel van beide die Vrystaat-fees en Aardklop as uitvoerende direkteur aangestel. Die Gerwel-huis in Somerset-Oos net langs die Walter Battiss-museum waar Gerwel grootgeword het, word reeds ’n geruime tyd gerestoureer en vanaf 2019 beoog die stigting om nuwe skrywers by die huis te verwelkom in ’n projek wat broodnodig in Suid-Afrika is.  Hierdie skrywers word dan in verbinding geplaas met gevestigde skrywers wat hulle van praktiese raad bedien, hulle help om hul werk te verbeter en oor die algemeen as mentors optree. Juis skrywers wat nie finansieel in staat is om universiteitsopleiding in kreatiewe skryfkuns te doen nie, word as teikengroep van hierdie projek geïdentifiseer.

Theo verduidelik dat die stigting juis nuwe stemme en stories wat nog nie in Afrikaans of Engels oopgeskryf is nie, by die huis wil verwelkom. Daar sal ook werkswinkels wees om die skrywers se talente op te skerp. Die projek word in samewerking met Penguin Random House, waarskynlik die grootste uitgewer in Suid-Afrika en een van die internasionale reuse in die uitgewersbedryf, aangebied. Hierdie projek, en die kreatiewe werk van die stigting, sal beslis die kulturele profiel van die Oos-Kaap lig. Wat belangriker is, is dat dit die literêre landskap sal verander en verbreed.

Die hoofdoel van die Jakes Gerwel-stigting is om ’n tasbare bydrae te maak tot Afrikaanse letterkunde deur jongmense en opvoedkundige instellings te ondersteun en sodoende ’n stem te gee aan jong skrywers wat as gevolg van sosio-ekonomiese omstandighede dikwels nie die geleentheid kry om hul stemme te laat hoor nie.

Hierdie huldeblykvieringe is een so ’n geleentheid waar die jeug, kunstenaars en skrywers ’n platform gegee word. Volgens Theo is dit juis Gerwel se liefde en passie, vir veral Afrikaanse letterkunde wat deur die stigting voortgesit wil word. Gerwel was self ‘n Afrikaanse onderwyser, later kansellier van Rhodes en vise-kansellier van die Universiteit van die Wes-Kaap en het op oud-president Nelson Mandela se kabinet gedien. Lees meer oor die Jakes Gerwel-stigting hier.