Afrikaans groei in Soweto

30 Mei 2017

Afrikaans is die laaste ding wat ’n mens in Soweto verwag. Is Soweto dan nie juis die plek waar skoliere in 1976 in opstand gekom het weens verpligte Afrikaanse onderrig in skole nie? Die goeie nuus is dat daar ’n nuwe geslag jongmense in Soweto is wat graag hierdie Afrikataal wil bemeester. Karien Brits van die ATKV se Taalafdeling vertel dat die Afrikaans in Soweto-projek deel is van die ATKV se meertaligheidsbenadering en dat hulle Afrikaanse taalverwerwing in ’n meertalige konteks bevorder. Sy is baie opgewonde oor wat in Soweto aan die gebeur is.

Die vrou agter die projek

Suzie Matlhola: Organiseerder – Taalprojekte (Foto’s met vergunning van Waldo Swiegers)

“Afrikaans in Soweto het begin as ’n takprojek maar het so uitgebrei dat dit nou ’n volwaardige hoofkantoorprojek van die ATKV is. Wat hierdie projek so uniek maak is die vrou agter die ontstaan van hierdie projek. Suzie Matlhola het byna dertig jaar gelede by die ATKV begin werk as ’n kantoorassistent wat afskrifte gemaak het en help pakkies dra het. Sy kon toe nog nie baie goed Afrikaans praat nie en het ’n basiese kursus in Afrikaans by die Universiteit van Pretoria bygewoon. Haar seuntjie het gesukkel met Afrikaans en mettertyd het Suzie hom en sy maters in die middae begin help met hul Afrikaanse huiswerk. Sy het egter gou besluit om nie die huiswerk namens hulle te doen nie, maar hulle eerder te bemagtig om hul eie huiswerk te doen. Op daardie manier kon sy ook weer meer van Afrikaans leer. Sy het ’n Saterdagskool begin by ’n vriendin se kleuterskool in Soweto en dit het van daar net van krag tot krag gegaan. Terselfdertyd is Suzie ook by die ATKV bevorder en is een van haar grootste take nou om skole te identifiseer om by die Afrikaans in Soweto-program betrokke te raak.

 

Die aanvraag na Afrikaanse klasse in Soweto het so groot geword dat daar nou ’n span fasiliteerders aangestel is om hiermee te help.

“Die aanvraag na Afrikaanse klasse in Soweto het so groot geword dat daar nou ’n span fasiliteerders aangestel is om hiermee te help. Die Universiteit van Johannesburg is ons vennote in die projek en hulle doen deurlopend die opleiding van die fasiliteerders. Die Universiteit van Johannesburg doen ook navorsing om te bepaal waarom kinders van Soweto Afrikaans wil leer. Van die ander inligting wat hulle deur navorsing bekom, is om uit te vind wat leerkragte wat Afrikaans Eerste Addisionele Taal aanbied se grootste behoeftes is. Daar word werkswinkels aangebied wat onderwysers oplei en die fokus val dan spesifiek op die dinge waarvan die onderwysers meer wil leer,” sê Karien.

Meertaligheidsweek in Soweto

Die klasse vind op Saterdae plaas, maar daar is ook klasse in die week by verskillende plekke in Soweto. Daar word gelees, gespel en gesing in Afrikaans. Die kinders doen dramas en geniet Afrikaans op vele vlakke. Daar is tussen 100 en 120 leerlinge in die klasse en die ouderdomme wissel tussen 6 en 60.

Hierdie projek gaan oor veel meer as die aanleer van ’n taal. Dit gaan oor die ontwikkeling van die kind in sy totaliteit.

“Op 18, 19 en 20 Mei het ons weer ’n meertaligheidsweek in Soweto gehad. Dit is nogal simbolies dat die openingsete plaasgevind het in Uncle Tom’s gemeenskapsaal wat op die Victor Pietersen-gedenksteen uitkyk. Dit is ’n bewys van hoe ver ons gevorder het om politiek en taal van mekaar te skei. Vir baie van hierdie kinders is die Afrikaanse klasse iets lekkers om te doen en selfs op langnaweke daag hulle vir die klasse op. Al die fasiliteerders kom uit Soweto, en dit maak my ook opgewonde. Hierdie projek gaan oor veel meer as die aanleer van ’n taal. Dit gaan oor die ontwikkeling van die kind in sy totaliteit. Ook die fasiliteerders kry geleenthede wat hulle nêrens anders sou gekry het nie. Om te kyk hoe Suzie en elkeen wat op een of ander manier hierby betrokke is se lewe deur hierdie projek verryk is, laat my opnuut aan hierdie projek glo,” sê Karien.

Indien jy by hierdie projek betrokke wil raak, stuur ’n e-pos aan karienb@atkv.org.za.