SOS-verslag: Moedertaalonderrig – die suksessyfers

Skole met onderrig in Afrikaans as moedertaal het ‘n jarelange rekord van deurlopend uitstekende prestasies in die matriek-eindeksamen. SOS, die Skoleondersteuningsentrum (Solidariteit) se 2017-oorsig van matriekuitslae skryf dit toe aan ‘n kombinasie van internasionaal bewese faktore: die bepalende invloed van moedertaalonderrig, gehalte van onderwys en onderwysopleiding en leerderingesteldheid op leerderprestasie.

Dit skep vir leerders aan ‘n Afrikaanse moedertaal-skool* ‘n vrugbare, opvoedkundige tuiste, waar die suksesvolle afhandeling van ‘n skoolloopbaan feitlik gewaarborg is, en is die Afrikaanse skole ook beduidend meer suksesvol om “deure tot B-graadstudies vir leerders te open as ander skole in die land” ,aldus die SOS-verslag.

* SOS definieer Afrikaanse skole as dié wat Afrikaans Huistaal as vak aanbied; dus alle Afrikaans enkelmedium-, parallelmedium- en dubbelmedium-skole. In 2017 was dit 10,1% van alle hoërskole in die land.

Prestasie en sukses deur moedertaalonderrig gaan nie ongesiens verby nie

Daar woed steeds ‘n fel debat in Suid-Afrika oor die voordele van moedertaalonderrig. Op universiteitsvlak is Afrikaans reeds dramaties afgeskaal en feitlik al die land se universiteite het heeltemal verengels.

Jean Oosthuizen berig op die nuwe Afrikaans-Nederlandse webwerf Voertaal oor die minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, se onlangse uitlating tydens ‘n mediakonferensie oor die stand van basiese onderrig in Suid-Afrika.

Sy sê dat Afrikaans een van die land se mees ontwikkelde Afrikatale is en dat die regering inderdaad geen planne het om dit af te skaf as taal van onderrig nie.
Haar uitlating volg op toenemende druk uit sommige oorde dat Afrikaans as onderrigtaal in alle staatskole deur Engels vervang moet word.

Die toekoms van Afrikaans as onderrigtaal is opnuut in die kollig nadat die hooggeregshof ‘n versoek deur die Gautengse Onderwysdepartement tersyde gestel het dat die Hoërskool Overvaal in Vereeniging (wat ‘n Afrikaansmediumskool is) verplig moet word om 55 bykomende Engelse leerders te aanvaar.

“Afrikaans kan nie net weggegooi word nie.”

Motshekga sê daar is ‘n plek vir almal en elke taal in Suid-Afrika. Sy sê Afrikaans is nie net Afrikaners se taal nie, want daar is meer mense wat nie wit is nie wat Afrikaans praat en die taal moet bewaar word.

Sy het vrese besweer dat Afrikaans as onderrigtaal op skole afgeskaf sal word. Sy sê niemand het nog die reg vir Afrikaans om as ‘n taal te bestaan bevraagteken nie. Meer as die helfte van die bevolking in die Wes-Kaap praat Afrikaans. Motshekga sê Afrikaans het al die vereistes vir ‘n onderrigtaal.

Minister van basiese onderwys, Angie Motshekga.

Die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad, Conrad Steenkamp.

Danie van Wyk, die bestuurder van die Suid-Afrikaanse Onderwysersontwikkelingstrust.

Die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad, Conrad Steenkamp, sê ‘n Veldtog teen Afrikaans berus op ‘n foutiewe stereotipe van Afrikaanssprekendes en Afrikaanse skole.
“Ons moet ook praat oor die onbedoelde gevolge van ‘transformasie deur Engels’. Wie word deur verengelsing bevoordeel en wie word benadeel? Wanneer sluit taal in en wanneer sluit dit uit? Hoe pas taal en meertaligheid in by die Suid-Afrika wat ons almal wil hê? Hoe rym dit alles met internasionale beste praktyk?”

Die bestuurder van die Suid-Afrikaanse Onderwysersontwikkelingstrust in die Wes-Kaap, Danie van Wyk, sê die tyd het aangebreek vir ‘n gesprek oor onderwys, veral Afrikaanse onderwys, “Dit moet help om Afrikaans en Afrikaanse onderwys te depolitiseer en te destigmatiseer. Ons kan nie toelaat dat Afrikaans as ‘n konserwatiewe eksklusief Afrikaner-reaksionêre taal voorgestel word nie.

“My deurlopende betrokkenheid by skole – veral bruin Afrikaanse gemeenskappe – het getoon dat Afrikaanse moedertaalonderrig die beste oplossing is vir die swak prestasie van baie van ons kinders.”

Twee bruin skole wat veral beïndruk het met Afrikaans, was die sekondêre skole Tafelsig en Aloe in Mitchells Plain. Tafelsig het die toekenning ontvang as skool wat die beste in Afrikaans as huistaal in die Wes-Kaap presteer het. Aloe se uitslae het met 50% verbeter, omdat hulle op moedertaalonderrig gefokus is.

Van Wyk sê dit is ‘n wanopvatting dat Afrikaanse onderwys uitsluiting, diskriminasie en eksklusiwiteit beteken.

Lees die volledige artikel hier.

Sukses deur moedertaalonderrig

Enkele van die Afrikaanse skole se prestasie-hoogtepunte uit die SOS-oorsig sluit in:

  • Gemiddelde slaagsyfer: 86%, teenoor die nasionale gemiddelde van 75,1%, waar Afrikaanse skole gemiddeld 100 kandidate per skool gehad het teenoor die nasionale gemiddeld van 79.
  • B-graadtoelating: 42,4%, teenoor die nasionale gemiddelde van 27,8%, en 18,9% van die totale toelating tot B-graadstudies.
  • Top 20-skole: Twaalf van die skole op die lyste van skole met die meeste totale aantal onderskeidings asook die meeste onderskeidings per kandidaat, is Afrikaanse skole. Wat die kernvakke betref (Wiskunde, Fisiese wetenskappe, Lewenswetenskappe en Rekeningkunde), is nege van die Top 20 met die meeste totale onderskeidings vir al hierdie vakke Afrikaanse skole.
  • Afrikaans Huistaal: Onder die Top 5-huistale met die meeste kandidate (Afrikaans, Engels, isiXhosa, isiZulu en Sepedi) is Afrikaans los voor met 36% van al die onderskeidings in hierdie groep; oftewel 6,1% van alle kandidate wat Afrikaans Huistaal geneem het. IsiXhosa is tweede met 26% van die totaal (4,3% onderskeidings), gevolg deur Engels (17% van die totaal; 2,9% onderskeidings), Sepedi (11% van die totaal; 1,8% onderskeidings) en isiZulu (10% van die totaal; 1,7% onderskeidings).
  • Wiskunde: Gemiddeld 2,9 onderskeidings per skool, teenoor die nasionale gemiddeld van 1. Tien van die Top 20-skole met die meeste onderskeidings in Wiskunde is Afrikaanse skole, en 11 van die Top 20 met die hoogste persentasie onderskeidings in die vak.
  • Rekeningkunde: Tien van die Top 20-skole met die meeste onderskeidings in rekeningkunde is Afrikaanse skole, en 9 van die Top 20 met die hoogste persentasie onderskeidings in die vak.
  • Fisiese wetenskappe: Agt van die Top 20-skole met die meeste onderskeidings in fisiese wetenskappe is Afrikaanse skole, en 11 van die Top 20 met die hoogste persentasie onderskeidings in die vak.
  • Lewenswetenskappe: Sewe van die Top 20-skole met die meeste onderskeidings in lewenswetenskappe is Afrikaanse skole, en 10 van die Top 20 met die hoogste persentasie onderskeidings in die vak.

Om die volledige verslag te lees, klik hier.

Internasionale Moedertaaldag – 21 Februarie 2018

Hierdie spesiale dag is in 1999 deur UNESCO ingestel om mense bewus te maak van die belangrikheid van moedertaalonderrig en veeltalige opvoeding.

Op 17 November 1999 het UNESCO (die Verenigde Nasies se Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie) die heel eerste Internasionale Moedertaaldag aangekondig. Sedertdien word Moedertaaldag elke jaar op 21 Februarie gevier. Die datum verteenwoordig die gebeure op 21 Februarie 1952 toe vier jong studente in Dhaka, die hoofstad van Bangladesj, dood is weens konflik tussen Bengali- en Urdu-sprekers. Die studente het geveg vir die reg om in hul moedertaal gehoor te word, en die datum is ook tot openbare vakansiedag verklaar in Bangladesj.

Internasionale Moedertaaldag beklemtoon die belangrikheid van moedertale regoor die wêreld en moedig mense aan om ingelig te wees oor hul moedertaal en die belangrikheid van moedertaalonderrig en laat val die fokus op die bewaring van kultuur en erfenis.

Afrikaans.com se interaktiewe lekker-lees Moedertaalonderrig-blad is beskikbaar! Hier beantwoord ons jou vrae oor hoekom moedertaalonderrig so belangrik en broodnodig is vir toekomstige sukses, vertel jou meer oor veeltaligheid en besweer sommer ook ‘n paar bekommernisse en mites oor moedertaalonderrig. Ons nooi jou uit om jou vrae te vra sodat ons die kundiges kan raadpleeg en saam met jou ons kennis oor hierdie belangrike onderwerp kan uitbrei in ons strewe na suksesvolle opvoeding en opleiding vir ons kinders in ‘n veeltalige, multikulturele land.