Gerhard van Huyssteen

Gerhard van Huyssteen: Sorg dat Afrikaans bybly

Wanneer ’n mens professor Gerhard van Huyssteen ontmoet, verban hy onmiddellik enige stereotipe idee wat jy nog ooit oor ’n gryskop, verstrooide professor gehad het uit jou kop uit. Gerhard is jonk, modern en glo sterk aan die toekoms van Afrikaans, mits Afrikaans ook op tegnologiese vlak bly ontwikkel en groei en die nodige tegniese hulpmiddele beskikbaar stel aan gebruikers. Gerhard is ’n professor in Afrikaanse taalkunde en taaltegnologie aan die Noordwes-Universiteit. Hy is ook die Voorsitter van die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en met sy verkiesing was hy die jongste persoon ooit om die pos te beklee.

Gerhard het op Schweizer-Reneke in Noordwes grootgeword en skoolgegaan waarna hy aan die Universiteit van Pretoria studeer het. Hy het sy doktorsgraad in Algemene Linguistiek aan die Noordwes-Universiteit behaal. Reeds as kind is sy liefde vir letterkunde gekweek deur sy pa wat hulle op die bed laat sit het en vir hulle Afrikaanse poësie, soos die van Elisabeth Eybers en Louis Leipoldt, voorgelees het. As seuntjie is hy ook gereeld voor stok gekry omdat hy laatnag met ’n flitslig onder die komberse gelê en lees het.

Vir Gerhard is die voorsitterskap van die Taalkommissie ’n ongelooflike lekker werk en beslis ’n hoogtepunt in sy lewe. Die Taalkommissie hou hom besig met veel meer as die spelling van woorde, aspekte soos leestekengebruik, trappe van vergelyking en die Afrikaanse weergawes van lande en hul inwoners is onder meer dinge waaroor hulle besluite neem.

Gerhard is ook die Uitvoerende Direkteur van VivA, die Virtuele Instituut vir Afrikaans wat in 2015 tot stand gekom het. Anders as wat taalgebruikers dalk mag dink, is hierdie Instituut nie ’n elitistiese groep navorsers wat in ’n ivoortoring sit en hul bloot net besig hou met navorsing nie. Vir die gewone Afrikaanse taalgebruiker verskaf hierdie Instituut velerlei praktiese hulpmiddels en gebruiksmiddele om Afrikaans op daardie manier makliker te maak om korrek te gebruik. Gerhard verklap dat hy die akroniem VivA, een oggend vroeg in die stort uitgedink het, om nuwe akronieme uit te dink is altyd vir hom ’n lekker uitdaging.

Gerhard erken ruiterlik dat die meeste van sy tyd deur taal in beslag geneem word. Hy woon in ’n huis in Lynnwood, Pretoria, maar gee nie om om heen en weer tussen Pretoria en Potchefstroom te pendel vir klasse of vergaderings nie. Sy hond, ’n sjokoladebruin poedel, heet Hoekom. Hoe anders as ’n mens se baas ’n taalprofessor is? Hy kuier graag saam met vriende en swem as oefening. Deel van die dinge wat hy vroegoggend, oor naweke of in die aande moet doen, is die webtuiste, Beter Afrikaans, wat hy opgerig het. Gebruikers wat op hierdie webtuiste registreer, ontvang daagliks kort toetsies wat hul kennis van die taal toets en op daardie manier verbeter.

Gerhard het jare lank rondgeloop met die idee van ’n Afrikaanse spelvasvraprogram op televisie. Verlede jaar is die eerste seisoen van Op die Spel met Rian van Heerden as aanbieder en Gerhard as die kenner en skeidsregter, gebeeldsend.

Vir Gerhard lê die groot bekoring van Afrikaans in die struktuur wat, soos enige taal, aan die een kant uiters voorspelbaar en modelleerbaar is, en aan die ander kant is daar dinge wat totaal onverstaanbaar is. Hoe leer mense ’n taal aan? Hoe word taal geprosesseer? Hoe kan ’n mens woorde en sinne onthou? Eintlik verstaan ons nog bitter min van taalprosessering, sê hy. Afrikaans is die taal waarin hy grootgeword het, en die taal wat hom geweldig besig hou. Jy kan nooit verveeld raak met Afrikaans nie.